مواد شیمیایی مورد استفاده در خمیر دندان

خمیر دندان به عنوان یکی از محصولات بهداشتی پر کاربرد شناخته می شود که پیوند نزدیکی با سلامتی انسان دارد، مواد شیمیایی متعددی در فرمولاسیون خمیردندان استفاده می شود که عبارتند از سدیم هگزا متا فسفات ، بی کربنات سدیم ، سدیم لوریل سولفات ، گلیسیرین ، سوربیتول ، پروپیلن گلیکول و…  در ادامه به بررسی  اثر آنها می پردازیم:

 

تاریخچه :

سابقه تمیز کردن دندان به حدود 4000 سال پیش باز می گردد، درست زمانی که از مواد خشن مانند استخوان ماهی، شن و ماسه های ریز، پوسته سخت گیاهان و… برای پاک کردن و بلند کردن لکه ها از روی دندان استفاده می شد، رفته رفته برخی اعراب متوجه شدند که استفاده از شن و ماسه به مینای دندان آسیب می رساند بنابراین دنبال جایگزینی برای آن بودند.

تا قرن بیستم استفاده از اسیدهای قوی برای بردن لکه های دندان در اروپا نیز استفاده می شد که به دلیل خاصیت خورندگی استفاده از آنها مشکلات عدیده ای به همراه داشت، همچنین از نمک سفره نیز برای تمیز کردن دندان ها استفاده میشد.

اولین خمیردندان به شیوه مدرن آن در سال 1850 ، توسط واشنگتن ونتورث شفیلد ، جراح دندانپزشکی و شیمی دان ساکن نیویورک اختراع شد،این اختراع  در شیشه بسته بندی می شد و از گچ به عنوان عامل ساینده در آن استفاده می شد.

جهش بزرگ در تولید خمیر دندان در اواسط قرن بیستم  اتفاق افتاد. جایی که سدیم فلوراید به عنوان عامل بهبود دهنده و کمک کننده به اثر پاک کنندگی خمیردندان ها استفاده می شد، البته به دلیل عدم اثبات تاثیر فلوراید و برخی شیرین کننده های مصنوعی کاربردی در خمیردندان، برخی مصرف کنندگان به دنبال محصولی عاری از این مواد بودند که این تقاضا باعث تولید خمیردندان های بدون فلوراید و شیرین کننده های مصنوعی شد. رایج ترین شیرین کننده مصنوعی مورد استفاده را می توان ساخارین دانست.

شروع عرضه خمیردندان به صورت پمپ و تیوب های ایستاده را می توان از 1980 دانست، درست جایی که بی کربنات سدیم نیز به عنوان عامل تقویت لثه و افزایش دهنده اثر پاک کنندگی به ترکیبات خمیردندانها اضافه شد.

 

خمیردندان

مواد شیمیایی تشکیل دهنده خمیردندان :

پیشتر به بررسی تاریخچه این ترکیب پر کاربرد پرداختیم، در ادامه اثر مواد شیمیایی مورد استفاده در ساخت خمیر دندان را بررسی می کنیم.

به طور کلی ترکیبات به کار رفته را می توان شامل :

مواد شیمیایی اتصال دهنده :

موادی نظیر متیل سلولوز، بنتونیت و سیلیکات هایی مثل سیلیکات آلومینیوم و منیزیم در ساختار خمیردندان باعث شکل گیری ساختار فوم مانند خمیردندان برای قرار گرفتن روی مسواک ، افزایش حجم خمیر دندان ، جلوگیری از جداسازی بخش جامد از آب در ساختار خمیری خمیردندان و در نهایت کمک به اتصال و جداسازی ذرات روی دندان و شستشوی بهتر می شوند.

مواد ساینده :

ساینده ها برای شستشوی بهتر ، جداسازی ذرات و پلاک های تشکیل شده روی دندان ها و درواقع بهبود خاصیت تمیز کنندگی استفاده می شوند،البته برخی از این ساینده ها در مقادیر بالا باعث ضعیف شدن و از بین رفتن مینای دندان می شوند، میزان این مواد تعیین کننده میزان کدر بودن رنگ ژل یا خمیر خمیردندان است  سیلیس هیدراته (سیلیس نرم شده) ، کربنات کلسیم (گچ) و بی کربنات سدیم (جوش شیرین)،کلسیم سولفات ، تری کلسیم فسفات و متافسفات سدیم مواد شیمیایی هستند که برای ایجاد خاصیت سایندگی در تولید این محصول استفاده می شوند، گاهی نیز ممکن است ترکیبی از این مواد برای افزایش خاصیت سایندگی در فرمولاسیون محصول استفاده شود.

عامل کف زا:

این مواد عمدتا ترکیبی از یک اسید چرب و یک فلز قلیایی ( سورفاکتانت ها ) هستند و عاملی برای افزایش میزان کشش سطحی آب و ایجاد کف و به طبع باعث افزایش قدرت پاک کنندگی خمیردندان ها می شوند، از دیگر مواد با خاصیت مشابه مورد استفاده در فرمولاسیون این محصول می توان به سدیم لوریل سولفات ، لاکتات سدیم و… اشاره نمود

 

مواد مرطوب کننده :

این مواد باعث حفظ رطوبت و در نتیجه پایدار ماندن ساختار فوم مانند آن می شوند، حس تازگی و خنکی استفاده از خمیردندان در اثر وجود مواد مرطوب کننده نظیر سوربیتول، گلیسیرین و گاها پروپیلن گلیکول است

 

طعم دهنده ها:

این مواد همانطور که از اسمشان پیداست برای بهبود طعم و ایجاد حس خوشایند در خمیردندن ها استفاده می شوند و می توانند طبیعی یا مصنوعی باشند. نعنا، دارچین، اکالیپتوس، و آویشن تنها تعدادی از طعم دهنده های گسترده مورد استفاده هستند.

فلورایدها و سفید کننده ها:

فلورایدها  افزایش استحکام کلی دندان و جلوگیری از پوسیدگی استفاده می شوند، سدیم فلوراید رایج ترین نوع فلوراید مورد استفاده است، همچنین استفاده از سدیم پربورات برای ایجاد خاصیت سفید کنندگی نیز مرسوم است.

مواد نگهدارنده:

ماده نگهدارنده مورد استفاده در اکثر خمیردندان ها ترکیبات هیدروکسی بنزوآت (hydrozybenzoate) هستند

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.