سوربیتول
سوربیتول چیست و آشنایی با مهم ترین ویژگی های آنReviewed by 02177641136 on Nov 10Rating: 5.0

سوربیتول چیست ؟ حتما تا کنون بر روی محصولاتی که خریداری کرده اید با برچسب بدون قند مواجه گشته اید. این محصولات معمولا دارای شیرین کننده هایی مانند سوربیتول می باشند که به عنوان جایگزین شکر در این محصولات مورد استفاده قرار می گیرند و کاربرد زیادی در صنایع غذایی دارد. لازم است بدانید که درج برچسب بدون قند بر روی محصولات لزوما به معنی بدون کربوهیدراته بودن آن محصول نمی باشد. در واقع استفاده از این شیرین کننده ها به جای شکر به دلیل آزاد سازی کالری پایین آن ها می باشد.این ماده یک شیرین کننده ی شیمیایی با میزان کالری پایین است که از گلوکز استخراج می شود و از آن به عنوان جایگزین شکر در رنج وسیعی از مواد غذایی مورد استفاده قرار می گیرد. در ادامه با ما همراه باشید تا با خواص این ماده برای پوست، لاغری ، چاقی و… آشنا شوید.

خواص و ویژگی ها

  • این ماده نوعی کربوهیدرات با نام الکل قند Sugar alcohol و یا پلی ال می باشد
  • مقدار کالری این ماده حدود یک سوم شکر است اما چیزی حدود 60 درصد خاصیت شیرین سازی ای بیشتر از شکر دارد
  • در محصولاتی نظیر سیب و توت ها نیز می توان این ترکیب را به صورت طبیعی یافت
  • در صورت مصرف بیش از حد از این ماده شاهد ناراحتی های گوارشی خواهیم بود

کمیته علمی در سال 1985 گزارش کرده است که مصرف 50 گرم از سوربیتول در روز می تواند موجب ایجاد اسهال در بدن انسان بشود. از این جهت آنها قانونی وضع کردند که مواد غذایی حاوی بیش از 10% سوربیتول, باید حتما دارای برچسبی بر روی محصول باشند که نسبت به مصرف بیش از حد این ترکیب و مشکلاتی که می تواند ایجاد کند هشدار دهد.

خواص مختلف سوربیتول موجب شده است تا از آن در بخش های مختلفی استفاده شود در ادامه به چندی از ویژگی های آن می پردازیم:

شیرین کنندگی: خواص شیرین کنندگی آن باعث میشود تا از این ترکیب به عنوان شیرین کننده کم کالری، به خصوص در محلول های دارویی استفاده شود.

هیپراسموتیک: این خاصیت موجب می شود تا این ترکیب به عنوان یک ملین عمل کند. آب را از بافت های اطراف بدن به داخل روده بزرگ بکشد و موجب رفع یبوست شود. همین توانایی در کشیدن آب موجب گشته است تا از آن برای رفع خشکی دهان نیز استفاده شود

سازمان غذا و داروی آمریکا سلامت استفاده از سوربیتول را در سال 1978 تایید نموده است.

بیشتر بدانید:

این ماده میزان قند خون را نسبت به شکر, کمتر تحت تاثیر قرار می دهد. از این جهت برای افرادی که مبتلا به دیابت هستند, این ترکیب می تواند بسیار مفید باشد. این ترکیب دارای ظاهر و طعمی مشابه با شکر اما با میزان شیرینی حدود 60% شکر و میزان کالری 30% کمتر از شکر است. (kcal/g 2.6 در مقایسه با kcal/g 4  برای شکر.) این ترکیب برای اولین بار در سال 1872 در نوعی گیاه کوهی یافت شد. فرم خالص آن به شکل پودری است.

سوربیتول و ویژگی های آن

مواد غذایی حاوی سوربیتول, هنگام خورده شدن موجب خنک شدن دهان می شود. هم چنین این ترکیب کمک می کند تا رطوبت مواد غذایی حفظ شود و در نتیجه ماده غذایی ما طراوت و تازگی خود را در مدت زمان بلند تری حفظ کند. این ویژگی باعث شده است تا از آن به طور گسترده در تولید انواع شیرینی و شکلات استفاده شود.

ترکیب فوق یک پلی ال است که این ترکیب نیز در واقع یک نوعی از کربوهیدرات ها است که معمولا هم از شکر تولید می شوند. استفاده از پلی یول ها در انواع نوشیدنی ها در اتحادیه اروپا به دلیل تاثیرات سوئی که می تواند بر روی عملکرد سیستم گوارشی بدن انسان بگذارد ممنوع شده است.

سوربیتول و خواص آن

سوربیتول به طور طبیعی در بسیاری از میوه ها مانند سیب, گلابی, هلو , زردآلو, آلو و هم چنین انگور وجود دارد.

هنگام مصرف یک چنین خوراکی هایی, ماده ی فوق به آرامی و تنها تا حدی محدود در روده ی انسان جذب می شود و در کبد انسان به فراکتوز تبدیل می شود. مصرف بیش از حد این ماده می تواند منجر به مشکلات گوارشی در بدن انسان بشود.

تولید:

سوربیتول را می توان از واکنش کاهش گلوکز تولید کرد. که در طی آن, گروه آلدهید به گروه هیدروکسیل تبدیل می شود. این واکنش نیاز به NADH به عنوان کاتالیزگر دارد. کاربرد اصلی این ترکیب در تهیه ی اسید اسکوربیک (ویتامین C) و فعال کننده های سطح است. این ماده در صنایع غذایی، دارویی و آرایشی نیز کاربرد دارد.برای تهیه ی این ترکیب محلول 50 درصد دکستروز را توسط آب تقطیر شده گرم تهیه می کنند.

سپس یک پارت از پودر نیکل کاملا آسیاب شده و 4 پارت خاک رس را توسط مخلوط کن با محلول مذکور مخلوط می نمایند. مایع آبکی به دست آمده را به داخل راکتور پیوسته ی تحت فشار 100-125 اتمسفر منتقل می کنند. گاز هیدروژن متراکم تحت فشار تقریبی 175 اتمسفر در داخل راکتور قرار دارد. درجه حرارت واکنش ممکن است بین 120-210 درجه سانتی گراد متغیر باشد. زمان واکنش حدود 1 تا 2 دقیقه می باشد. محصول راکتور را به مرحله ی شست و شو انتقال می دهند و هیدروژن اضافی جهت فشرده شدن مجدد، دوباره به جریان می افتد. مایع آبکی خارج شده از راکتور را فیلتر می کنند و کاتالیست جدا شده جهت مصرف دوباره مجددا اصلاح و احیا می شود.

محلول سوربیتول فیلتر شده را از میان رزین های یونی (آنیونی و کاتیونی) عبور می دهند تا کاتیون ها و آنیون های فلزی به ترتیب جذب شوند. محلولی که این چنین به دست می آید خالص شده و به وسیله ی کربن فعال رنگبری و متعاقبا فیلتر می نمایند. در نهایت محلول به دست آمده توسط یک تبخیر کننده در درجه ی حرارت 95 درجه ی سانتی گراد تغلیظ نموده و به سوربیتول 70 درصد تبدیل می نمایند.

بررسی اثرات سلامتی سوربیتول

این ماده حدود 60 درصد شیرین تر از شکر می باشد و حدود 35 درصد کالری ای کمتر نسبت به شکر در هر گرم دارد.

اما مزیت های استفاده از سوربیتول به کالری اندک آن محدود نمی گردد.

 در سال 1920 مطالعات عمده ای بر روی افراد دیابتیک و تاثیر سوربیتول بر روی قند خون این افراد مورد مطالعه قرار گرفت.  مطالعات انجام گرفته در دو قسمت و بر روی سلامت دهان و قند خون مورد مطالعه قرار گرفت

سلامت دهان:

مطالعات نشان می دهد این ماده سبب پوسیدگی دندان نمی گردد. وجود این ماده در محصولاتی مانند آدامس و جویدن آن موجب افزایش ترشح بزاق و جلوگیری از رشد باکتری ها در دهان می شود. همین امر موجب گردیده تا از الکل قند به جای شکر در این محصولات استفاده شود. از جمله الکل قند های پر مصرف در تهیه و ساخت آدامس ها می توان به زایلیتول و سوربیتول اشاره نمود.

 

سوربیتول و کاربرد آن

 

الکل قند هایی مانند زایلیتول و اریترول مانع از رشد باکتری های دهان که سبب پوسیدگی دندان ها می گردند می شود. با این که میزان مقاومت سوربیتول در برابر رشد باکتری ها به اندازه ی سایر الکل قند ها نمی باشد اما میزان پوسیدگی دندان در اثر مصرف این ماده نسبت به شکر بسیار اندک است. بنابراین طبق یافته های بالا سازمان غذا و داروی آمریکا FDA این محصول و سایر الکل قند ها را جز مواد مفید برای سلامتی دهان و دندان طبقه بندی می نماید.

 

سازمان ایمنی مواد غذایی اروپا (EFSA) درباره ی سلامتی مواد پلی ال در گزارش سال 2011 خود به این نکته اشاره کرد که مصرف آنها با کمک خنثی کردن میزان اسیدیته پلاک دندان ها و هم چنین تعمیر مینای دندان می توانند به سلامت دندان ها کمک کنند. EFSA هم چنین صحت این موضوع را تایید کرد که پلی یول ها در مقایسه با شکر تاثیر کمتری بر روی میزان قند خون دارند.

قند خون:

همانند سایر الکل قند ها (به جز اریترول) محصول فوق نیز حاوی کالری به فرم کربوهیدرات می باشد.این ماده به آرامی و به صورت ناقص توسط روده ی کوچک جذب می شود. سپس باقی مانده ی این محصول به روده ی بزرگ می رود. در آنجا بازده متابولیسمی محصول پایین تر و مقدار کالری آزاد شده کمتر می باشد. به همبن دلیل مصرف این محصول در مقایسه با مصرف همین مقدار از شکر، ترشح انسولین را کاهش می دهد و در نتیجه باعث کاهش سطح گلوکز خون می شود

کاربری های پزشکی:

در کاربری های پزشکی از سوربیتول به صورت مایع در تولید داروهای ضد یبوست استفاده می کنند. این ترکیب با رساندن آب به روده ی بزرگ و تحریک آن به عنوان یک عامل ضدیبوست عمل می کند و به خصوص برای افراد سالمند قابل استفاده است. هر چند مصرف آن بدون تجویز پزشک توصیه نمی شود. این ماده در بسیاری از میوه های خشک مانند آلو و کشمش وجود دارد و از این جهت استفاده از مواد خشکبار به هنگام پیدا کردن یک چنین مشکلات گوارشی توصیه می شود. از ترکیب فوق همچنین در محیط کشت باکتری مورد استفاده قرار می گیرد. از دیگر کاربردهای دارویی این ترکیب می توان به تولید کپسول های ژله ای دارو برای ذخیره دوزهای مجاز دارو مایع استفاده کرد.

  • خاصیت ضد یبوست:

همانطور که در بالا نیز ذکر شد این ماده می تواند با رساندن آب به روده ها ، به عنوان یک ملین عمل نماید. ملین ها می توانند در فرد ایجاد عادت نمایند در نتیجه مصرف آن ها باید با توجه به نظر پزشک مصرف گردد.

اگر آلرژی دارید ، قبل از مصرف این دارو این موضوع را با پزشک خود در میان بگذارید ، اگر عادت روده شما در 2 هفته گذشته به طور ناگهانی تغییر کرده است ، یا دچار حالت تهوع ، استفراغ یا درد معده هستید ، هرگز بدون تجویز پزشک از ملین ها استفاده نکنید.

دوز مصرفی توسط پزشک مشخص می گردد اما به طور میانگین به مقدار زیر می باشد:

دوز معمولی بزرگسالان برای یبوست:

خوراکی: 30 تا 150 میلی لیتر (محلول 70٪) یک بار.

رکتال: 120 میلی لیتر (محلول 25٪ تا 30٪)  یک بار.

دوز معمول کودکان برای یبوست:

  • 2 تا 11 سال:
    خوراکی: 2 میلی لیتر / کیلوگرم (محلول 70٪) یک بار.
    رکتال: 30 تا 60 میلی لیتر (محلول 25٪ تا 30٪) یک بار.
  • بزرگتر یا مساوی 12 سال:
    خوراکی: 30 تا 150 میلی لیتر (محلول 70٪) یک بار.
    رکتال: 120 میلی لیتر (محلول 25٪ تا 30٪)  یک بار

سوربیتول برای پوست

یکی از خواص بسیار مهم سوربیتول حفظ رطوبت است  و همین امر باعث شده است که از آن در تولید داروهای ضد یبوست ، مواد آرایشی بهداشتی و مراقبت شخصی به صورت گسترده ای استفاده شود.

سوربیتول به کار گرفته شده در محصولات مراقبت شخصی ، وظیفه حفظ رطوبت پوست و جلوگیری از خشکی پوست را بر عهده دارد که به خوبی آن را انجام می دهد. از معمولترین کاربردهای این ترکیب می توان به استفاده در ساخت مرطوب کننده ها ، صابون حمام ، شوینده ها و پاک کننده ها اشاره کرد . جاذب رطوبت ماده ای است که قابلیت جذب رطوبت از محیط های مختلف مانند هوا را داشته و معمولا در ساختار مولکولی خود دارای چند گروه آبگریز است.  

 

خواص سوربیتول برای پوست

 سوربیتول برای چاقی

همانگونه که پیشتر گفته شد سوربیتول در مواد غذایی به عنوان جایگزینی برای قند مورد استفاده قرار می گیرد ، 60% شیرینی ساکارز را دارد و یک سوم کمتر از ساکارز کالری دارد . افرادی که دارای اضافه وزن هستند ممکن است که از این ماده برای کاهش وزن استفاده کنند اما با این حال نیز هنوز در معرض ریسک قرار دارند . معلوم شده است که اگر این ماده را در مقادیر زیادی مصرف کرد می تواند باعث به وجود آمدن آثار ناخوشایندی شود.

تا به حال اثرات سوربیتول و عملکرد منجر به کاهش وزن شدید آن در دو بیمار تشخیص داده شده است و معلوم شد که هر دوی این افراد مقدار زیادی را به صورت روزانه مصرف می کرده اند . باید دقت کرد که اقدام به کاهش وزن حتما باید تحت نظر پزشک متخصص و مشاوره او باشد .

خرید  و فروش سوربیتول:

برای خرید و فروش مواد شیمیایی دلخواهتان با ما از طریق شماره های درج شده تماس حاصل فرمایید:

02177641136

02177649244                                  

02177641217

منابع:

 

. (n.d.). Retrieved November 10, 2018, from https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/D-Sorbitol#section=Top

[1] The EU’s Scientific Committee

(n.d.). Retrieved November 10, 2018, from https://www.nhs.uk/live-well/eat-well/sorbitol-diabetics/ 

موسسه ی مبتکران شیمی

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *