سدیم تری پلی فسفات و کاربرد های آن
سدیم تری پلی فسفات چیست؟ | STPPReviewed by 02177641136 on Oct 2Rating: 4.5

سدیم تری پلی فسفات چیست؟ این ماده در بسیاری از محصولات خانگی و صنعتی به ویژه در پاک کننده ها استفاده می شود. در ادامه به خواص و کاربرد های این محصول در زندگی روزمره و صنعت بیشتر می پردازیم. جهت ثبت سفارش سدیم تری پلی فسفات می توانید با شماره های مبتکران شیمی در ارتباط باشید.

کاربرد ها

بخشی از کاربرد های مهم این ترکیب را می توانید در ادامه مشاهده کنید:

1در پاک کننده ها:

STPP در صنایع شوینده، به عنوان قسمتی از پاک کننده های تجاری به کار گرفته می شود.

این محصول موجب نفوذ بیشتر عناصر دیگر موجود در شوینده ها به فیبر های لباس و تمیزی سطح می شود و آن را می توان در محصولات شوینده ی مختلفی مشاهده نمود. STPP در شوینده های خانگی و صنعتی پودری ، مایع ، ژل ، قرص و… استفاده می شود. این ماده یک بیلدر مهم در مواد شوینده به حساب می آید. علاوه بر این می تواند سبب حفظ خاصیت قلیایی مواد شوینده ( برای از بین بردن خاک ها و چربی ها)، محافظت از ماشین های لباسشویی در برابر خوردگی، کمک به تعلیق خاک و آلودگی در آب شست و شو و… شود.

استفاده از این ماده در این گونه محصولات به چهار جهت انجام می شود: 

  • اثر گذاری به عنوان کلات بر یون های فلزات سنگین:

فلزات سنگین موجود در آب شست و شو از جمله کلسیم و منیزیم موجب ترکیب کردن مولکول های شوینده و ایجاد نمک فلزی نامحلول می شود. در نتیجه قابلیت شست و شو کاهش و یا به طور کامل متوقف می گردد. بنابراین لازم است از یک عامل کلاته استفاده شود.

این عامل کلاته موجب می شود تا یون های فلزی به مواد بی خطر برای شوینده ها تبدیل شوند. سدیم تری پلی فسفات یک عامل کلاته کننده ی قوی برای یون های فلزی به حساب می آید و می تواند آن ها را از فرایند شست و شو حذف نماید. وجود فلزات سنگین در لکه ها نیز طی فرایند شست و شو مانع از کف کردن ماده ی شوینده می شود. STPP با کلاته کردن این فلزات می تواند سبب کف نمودن صابون و سایر شوینده های مورد استفاده شود.

  • اثر گذاری بر آب سخت

STPP یک بیلدر به حساب می آید. بیلدر موجود در لوازم شوینده سبب حذف یون های فلزات سنگین موجود می شود. برخی از بیلدر ها همچنین از تشکیل رسوب نمک های کلسیم و منیزیم بر روی پارچه ها پس از شست و شو جلوگیری می کنند. 

آب سخت  )آبی که دارای غلظت بالایی از یون های + Mg2و Ca2+ است(می تواند اثر پاک کنندگی شوینده ها را از بین ببرد و به اصطلاح گفته می شود پاک کننده ها غیرفعال می شوند دلیل این غیرفعال شدن این است که -TTP 5 یک عامل بسیار باردار کیلیت کننده است که به دی کاتیون ها می چسبد و موجب تداخل در پاک کنندگی آن ها می شود.

STPP با فلزات سنگین می تواند کمپلکس های نامحلول زیر را تشکیل دهد:

2-(CaNaP3O102-(CaP3O10)
4-(MgOHP3O102-(FeP3O10
Ca5(P3O10)2

این خاصیت فسفاتها (از جمله تری فسفات) برای رسوب یون های فلزی در فرایند های تصفیه فاضلاب ها استفاده می شود که در آن فسفات ها با تشکیل رسوب شیمیایی (نمک های آهن یا آلومینیوم و…) از بین می روند.

  • اثر امولسیونی، پاکیزگی و دیسپرس کنندگی:

چرک و لکه ها عموما شامل پروتئین ها، چربی ها، گرد و غبار و خاک می باشد. STPP موجب افزایش انحلال پذیری پروتئین ها،امولسیون کنندگی چربی ها و دیسپرس کردن مواد جامد می شود. همچنین این ماده می تواند موجب تنظیم مقدار pH بافر صابون های مایع مورد استفاده قرار بگیرد. 

  • آنتی کیکینگ:

پودرهای مواد شوینده هیگروسکوپیک (رطوبت هوا را به خود جذب می کنند) هستند و هنگام ذخیره سازی در محیط های مرطوب پودر ها به هم می چسبند و گلوله مانند می گردند. با جذب آب توسط سدیم تری پلی فسفات، نوع هیدراته ی آن یعنی هگزا هیدرات تشکیل می گردد. برای جلوگیری از به هم چسبیدن پودر ها و نگهداری آن ها  به صورت خشک در دراز مدت از STPP استفاده می نمایند

  • pH:

این ماده دارای pH بافر قلیایی در حدود 9.4 می باشد که می تواند به راحتی لکه های اسیدی را نابود سازد

این ماده در انواع شوینده ها به خصوص شوینده های صنعتی، شوینده های ماشین ظرفشویی و لباس شویی مورد استفاده قرار می گیرند.

کدام محصولات حاوی STPP هستند؟

این ماده که به عنوان ماده اصلی پاک کننده ها و صابون ها شناخته می شود بیشتر به صورت ژل، مایع، قالب و پودری در ماشین لباس شویی و ظرفشویی یافت می شود.
کارایی اصلی بعنوان عامل واکنشی فعال بوده و این مولکول های فعال چرک های سطحی را در خود حل میکنند .
این محصول همچنین می تواند از ماندن چرک و کثیفی در سطح پاک شونده مورد نظر جلوگیری کند.

بسیاری از محصولات پاک کننده ی عمومی در مصارف خانگی مثل پاک کننده های سطحی و پاک کننده های آرایشی حاوی STTP می باشند . 
همچنین بسته به عمل پاک کنندگی ممکن است در تهیه خمیر دندان نیز مورد استفاده قرار بگیرد.

در اروپا حدود 90 الی 95 درصد مصرف STPP برای مصارف خانگی به دلیل کاربری این ماده در شوینده ها تخمین زده شده است

سدیم تری پلی فسفات در پاک کننده ها

هیدرولیز این ماده چگونه است؟

سدیم تری پلی فسفات در حضور آب هیدرولیز می شود و به گونه های فسفر (به طور عمده اورتو فسفات) تبدیل می گردد. علاوه بر این ، بسته به وجود یون های کاتیونی ، تری فسفات می تواند به شکل کلسیم ، منیزیم و یا سایر گونه های نامحلول رسوب کند. در نتیجه این ماده به صورت همان ماده ی اولیه وارد محیط نمی گردد. به عنوان مثال مقداری از هیدرولیز STPP در هنگام استفاده در شوینده های ماشین لباسشویی رخ می دهد. تجزیه و تحلیل انجام شده در خروجی ماشین های لباسشویی نشان داد که حداقل 20٪ از STPP هیدرولیز ، و وارد فاضلاب می گردد. این ماده در اثر واکنش های بیولوژیکی و در اثر ورود به آب های فاضلاب نیز هیدرولیز خواهد شد.

مسائل زیست محیطی:

وضع قوانین در رابطه با مسائل زیست محیطی مبنی بر کاهش مقدار این ترکیب در شوینده های خانگی موجب گردید تا تولید این ترکیب در سال 1970 در ایالت متحده ی آمریکا با کاهش مواجه شود. این ترکیب در صورت حل شدن در آب می تواند به پیروفسفات ها و سپس اورتو فسفات ها هیدرولیز شود. این ترکیبات می توانند به گونه هایی از فسفر تجزیه گردند که توسط میکروارگانیسم ها و جلبک ها جذب می گردد و در چرخه ی جانوران حضور پیدا می کند.

با اینکه ارتوفسفات عامل اصلی تخریب زیست محیطی به حساب می آید اما هیدرولیز این ترکیب نیز موجب گردید تا قوانین خاصی برای حضور این ماده در شوینده ها در برخی کشور ها وضع شود و توجه های ویژه ای را به خود جلب نماید.

زئولیت ها دیگر بیلدر های مهم در شوینده ها هستند که به دلیل عملکرد پایین تر نسبت به STPP  و جذب نکردن منیزیم در آب های سخت کمتر مورد توجه قرار می گیرند.

2در صنایع غذایی:

این ماده یک نگهدارنده برای غذاهایی اعم از غذاهای دریایی ، گوشت ها ،مرغ و علوفه های حیوانی در طول ذخیره سازی و حمل و نقل کاربرد دارد و باعث می شود تردی و رطوبت خود را حفظ نماید.
 STTPهمچنین برای حفظ کیفیت نوشیدنی ها مانند شیر و آب میوه کاربرد دارد.

سدیم تری پلی فسفات در صنایع غذایی

یکی از معایب استفاده از سدیم تری پلی فسفات این است که برخی از افراد سودجو محصولات دریایی ای را که تازه نیستند به مشتری ها می فروشند و کسی متوجه فاسد بودن محصولات نمی شود گرچه این ماده تنها به منظور حفظ کیفیت و تازگی محصولات استفاده نمی شود بلکه در آب ها ریخته می شود تا غذاهای دریایی را سنگین تر و با ارزش تر کنند.

برخی از متخصصان کیفیت غذایی از ماهی فروشان می خواهند تا از این ماده دیگر برای فروش محصولاتشان استفاده نکنند.
در صنعت غذایی از STTP به عنوان یک ماده امولسیون کننده و برای حفظ رطوبت استفاده می شود و سازمان غذا داروی آمریکا سلامت این ماده را مورد تایید قرار داده است.

به طور کلی افزودن این ماده به مواد گوشتی و غذاهای دریایی موجب حفظ تازگی آن ها می شود و سرعت خرابی و فساد این گونه محصولات را نیز کاهش می دهد. محصول فوق موجب حفظ رنگ طبیعی گوشت و ماهی می شود و بافت آن ها را بهبود می بخشد. این ترکیب با افزایش ظرفیت نگهداری آب محصولات حیوانی موجب کم شدن سرعت خشک شدن این محصولات می شود

3-تصفیه ی آب

همانطور که در بالا نیز اشاره شد این ماده به دلیل اثرات کلاته کننده ای که بر روی فلزات سنگین دارد در تصفیه ی آب مورد استفاده قرار می گیرد.  این ویژگی فسفات به به خصوص STPP موجب گردیده تا از این ترکیب برای تصفیه ی پساب کارخانه ها استفاده شود. سال های سال است که محققان از فسفات ها به منظور کاهش خطر خوردگی در لوله ها، جلوگیری از رسوب آهک، کنترل pH و… استفاده می نمایند.

  • کاهش خوردگی با کمک فسفات ها چگونه عملی می شود؟

خوردگی آندی: برخی یون های موجود در آب (کلسیم، سرب و…) با اورتو فسفات ها ترکیب می شوند تا موادی را به وجود بیاورند که به راحتی در آب حل نمی گردند. این ترکیبات به شکل لایه ای فیلم مانند بر روی دیواره ی لوله ها رسوب می کنند.

خوردگی کاتدی: اکسیژن موجود در آب با لوله های فلزی واکنش می دهد و آن ها را اکسید می کند در نتیجه یون های کاتیونی فلزی درون آب وارد می شوند. پلی فسفات ها با این یون های آزاد وارد واکنش می شوند و فیلمی محافظ بر روی دیوار ها رسوب می دهند. ایجاد این فیلم های محافط بر روی لوله ها موجب کاهش روند خوردگی می گردد.

  • کاهش سختی آب

ایجاد رسوبات آهکی یکی از معایبی است که  در نتیجه ی سختی آب به وجود می آید. ایجاد این رسوبات می تواند جریان آب را کاهش دهد و هزینه های پمپاژ و تمیز سازی را دو چندان نماید. پلی فسفاتها می توانند کلسیم و منیزیم را به دام بیندازند. کلسیم عنصر اصلی تشکیل دهنده ی رسوبات آهکی است که با به دام انداختن آن می توان مانع از تشکیل این گونه رسوب ها شد. در نتیجه با توجه به pH آب معمولا از سدیم هگزا متا فسفات SHMP و یا STPP برای عدم تشکیل رسوبات آهکی استفاده می نمایند. از این مواد معمولا در حدود 2 الی 4 ppm  به منظور کاهش سختی آب استفاده می نمایند.

سدیم تری پلی فسفات و کاربرد آن در تصفیه ی آب

4-استخراج معادن

مقدار اندک از  STPP می تواند بازده ی فرایند فلوتاسیون سنگ معدن مس را در هنگام استخراج بالا ببرد و راندمان کلی و مزایای اقتصادی زیادی داشته باشد علاوه بر محصول فوق موادی مانند (TSPP) و (SHMP) در فرایند سنگ زنی به عنوان عامل فلوکولانت مورد استفاده قرار می گیرند. استفاده از STPP برای کاهش ویسکوزیته محلول های دوغاب در بعضی استخراج ها نیز استفاده می شود

5-محصولات مراقبت شخصی:

محصول فوق در فرمولاسیون محصولات حمام ، دهانشویه ها، خمیردندان ها، نرم کننده های مو، رنگ های موی دائمی و موقت، شامپو ها، محصولات آرایشی و مراقبت از پوست مورد استفاده قرار می گیرد

6 – سایر جنبه های کاربردی سدیم تری پلی فسفات

این ماده در دباغی چرم ، دیسپرس کننده ی رنگدانه های موجود در رنگ، صنایع کاغذ سازی، ساخت سرامیک و… نیز مورد استفاده قرار می گیرد.

سایر موارد مصرف این محصول که سالیانه نزدیک 100هزار تن تولید می شود شامل :

استفاده در سرامیک ها به منظور پایین آوردن ویسکوزیته ی لعاب ها تا یک حد خاصی و پخش کردن خاک رس به طور مساوی مورد استفاده قرار می گیرد.

محصول فوق در دباغی چرم به عنوان عامل پوشاننده و عامل دباغی سنتزی SYNTANT و همچنین بعنوان عامل رنگرزی در صنایع چرم استفاده می شود.

در کارخانه های تولید کاغذ بعنوان عامل مقاوم در برابر مواد نفتی ، زمانی که کاغذ را چاپ می کنند مورد استفاده قرار می گیرد

در رنگدانه های ضد خوردگی ، نساجی ، ساخت لاستیک ، تخمیر و ضد یخ نیز استفاده می شود.

این ماده بعنوان یک ارتباط دهنده ی عرضی پلی آنیون در پلی ساکارید مبتنی بر تحویل دارو بکار گرفته می شود.

 

موسسه ی مبتکران شیمی

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *