کاربردهای سیترات سدیم در پزشکی

سیترات سدیم که نمک اسید سیتریک است، ماده ای کاربردی در صنایع مختلف به شمار می آید. این نمک در صنایع غذایی و دارویی کاربرد فراوانی دارد. در این مقاله به کاربردهای دارویی این نمک پرداخته ایم. توجه داشته باشید اطلاعات داده شده در این مقاله صرفا برای آشنایی هستند و نباید به عنوان دستور العملی برای مصرف دارو مورد استفاده قرار بگیرند.

سدیم سیترات خاصیت ضد اسیدی داشته و می توان با آن محلول بافر ساخت، علاوه بر این قدرت تشکیل کمپلکس با یون های کلسیم را نیز دارد، این دو ویژگی دلایل اصلی استفاده از این ماده در پزشکی هستند که در ادامه آنها را مورد بررسی قرار خواهیم داد.

جلوگیری از بیماری های کلیوی

اسید سیتریک و سیترات سدیم هر دو عامل های قلیایی کننده هستند که می توانند از اسیدیته ادرار بکاهند. مخلوطی از این دو ماده برای جلوگیری از نقرس ، سنگ کلیه و یا اسیدوز متابولیک در افراد دارای مشکلات کلیوی به کار برده می شود. همچنین می تواند برای مصارفی که در اینجا ذکر نشد نیز مورد استفاده قرار گیرد که باید با نظر پزشک تجویز شود.

اسید سیتریک و نمک های سیترات (شامل سدیم و پتاسیم) به دسته ای از داروها با عنوان قلیایی کننده ادرار متعلق هستند. به دلیل برخی از محدودیت هایی که در بدن برای جذب سدیم و پتاسیم وجود دارد نباید سرخود از این داروها استفاده نمود و حتما باید طبق نظر پزشک دارو را استفاده نمود.

بالا بودن اسیدیته ادرار می تواند مشکلاتی مانند تشکیل سنگ کلیه به همراه داشته باشد.

نحوه استفاده از اسید سیتریک و سیترات سدیم

این دارو ممکن است باعث اسهال و ناراحتی معده شود پس حتما قبل از مصرف آن یک وعده غذایی میل نمایید. عموما توصیه می شود دارو  را با مقداری آب (120 تا 240 میلی لیتر) مخلوط نموده و سپس مصرف شود مگر اینکه پزشک دستورات ویژه ای داده باشد.

اسید سیتریک و سیترات سدیم برای کلیه

قرار دادن دارو در یخچال قبل از مصرف می تواند به بهبود مزه آن کمک کند. پس از مصرف نیز نوشیدن آب زیاد توصیه شده است ، مگر اینکه پزشک شما دستور دیگری داده باشد. مقدار مصرف با توجه به شرایط شما و توسط پزشک باید تجویز شود، پس از مصرف خودسرانه و بدون مشورت خودداری نمایید.

عوارض جانبی رایج

عوارض جانبی رایج عبارتند از تهوع، استفراغ، اسهال و درد معده. در بیمارانی که نارسایی کلیه دارند نباید استفاده شود.

ساخت بافر برای جداسازی RNA

بافر سیترات سدیم غالبا برای جداسازی RNA مورد استفاده قرار می گیرد، زیرا هیدرولیز رشته های RNA را به حداقل رسانده و آن را برای خالص سازی mRNA در تحقیقات ژنومی بسیار ارزشمند می کند.

بافرهای پایه سیترات همچنین به شناسایی آنتی ژن ها در آماده سازی بافت های ثابت کمک می کنند، زیرا سیترات ها اتصالات عرضی بین آنتی ژن ها و بافت های ثابت را می شکنند.

مواد لازم جهت ساخت بافر

تنها چند ماده برای تهیه بافر کافی هستند که عبارتند از:

  • اسید سیتریک
  • سدیم هیدروکسید
  • آب مقطر
  • pH متر کالیبره شده
  • سیترات سدیم (اختیاری است)

این بافر را می توان به دو روش ساخت. (روش ساخت را می توان به صورت کامل در مقالات معتبر مشاهده نمود)

بافر سیترات سدیم

جمع آوری خون

یکی از مشکلاتی که در هنگام جمع آوری و نگهداری خون وجود دارد منعقد شدن آن است. برای جلوگیری از انعقاد از ادتا و سدیم سیترات استفاده می کنند. ادتا و سیترات سدیم باعث حذف کلسیم می شوند که برای انعقاد خون ضروری است. کلسیم به صورت اگزالات نامحلول رسوب می کند.

تری سدیم سیترات در انتقال فرآورده های خونی با حجم بالا استفاده می شود و به کلسیم یونیزه متصل می شود. در جراحی ها کم شدن میزان کلسیم یونیزه می تواند مشکلاتی را به وجود بیاورد که اقدامات اصلاحی مانند استفاده از کلسیم گلوکونات و کلرید کلسیم برای حل مشکل صورت می گیرد.

سیترات سدیم و انعقاد خون

سمیت و مضرات

غلظت نهایی سیترات در پلاسما بالاترین حد ممکن را دارد. به طور معمول کبد توانایی متابولیزه کردن سیترات ورودی را دارد، با این حال هنگامی که انتقال خون به بیمار در مقادیر زیاد انجام شود امکان دارد کبد نتواند تمامی سیترات ورودی را متابولیزه کند.

سیترات با کلسیم، کمپلکس تشکیل می دهد که منجر به کاهش کلسیم یونیزه در خون و در نتیجه هیپوکلسمی خواهد شد. اگرچه هیپوکلسمی خفیف و زودگذر به خوبی تحمل می شود اما در مواردی می تواند باعث آسیب شود. نشانه های هیپوکلسمی با لرز شروع شده و با اسپاسم عضله ها ادامه یابد. در صورت درمان نشدن اسپاسم عضله ها می تواند بسیار خطرناک شود.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *