حلال های نفتی
انواع حلال های نفتی و مشخصات آنهاReviewed by 02177641136 on Nov 30Rating: 4.5

حلالهای نفتی برش های سبکی هستند که تعداد اتم کربنشان در محدوده C4 تا C14 قرار دارد. این حلالها کاربردهای گوناگونی در صنعت و کشاورزی دارند و به عنوان حلال صمغها در صنایع رنگ سازی، چسب سازی، لاستیک و پلاستیک سازی به کار می روند. همچنین در استخراج مواد مختلف روغنی و آروماتیکی و نیز در بعضی واکنش های شیمیایی به عنوان واسطه مورد استفاده قرار می گیرند. معمولا نوع کاربرد حلالها بستگی به تمایلشان به تبخیر دارد که نتیجتا لزوم طبقه بندی آنها بر حسب فاصله جوش مشخص می شود.

.

.

طبقه بندی حلال ها

الف : اسپریتهای با نقطه جوش ویژه (SBP)

محدوده جوش این گونه حلال ها بین 30 تا 160 در جه سانتی گراد قرار دارد و دارای زیر گروه های مختلف می باشند همانگونه که در جدول زیر ارائه شده است .

طبقه بندیچگالی تقریبی در 15֯Cگستره جوش (֯C)کاربرد
A0.67540-100صنایع چسب-رنگ-چربی زدایی
B0.67560-80استخراج مواد چرب-روغن کشی
C0.70070-100استخراج مواد چرب-روغن کشی-لاستیک سازی
D0.7195-103آبگیری از الکل
E0.73100-130صنایع لاستیک-رنگ-چربی زدایی
F0.74100-160صنایع لاستیک-رنگ-چاپ
G0.64530-75استخراج عطرها
H0.765بنزین اتومبیل بدون سربجوشکاری

ب: اسپیریتهای سفید

اسپیریتهای سفید حلال های کمی سنگینتر از SBP می باشند و محدوده جوششان بین 135 تا 205 درجه سانتی گراد قرار دارد. نوع بدون آروماتیک آنها نیز وجود دارد. این حلال ها اساسا به عنوان تینر رنگ به کار می روند. از این جمله می توان حلال 402 و حلال 403 اشاره کرد. 

ج: حلال های کروزنی (نفت سفید)

این حلال ها با فاصله جوش بین 160 تا 300 درجه سانتی گراد دارای خواص حلال های نسبتا سنگین می باشند. کاربرد آنها در چراغهای روشنایی و اضطراری و در مرکب چاپ می باشد.

د: آروماتیک  های خالص (بنزن، تولوئن ، زایلنها)

بنزن ، تولوئن و زایلن ها هم به عنوان حلال و هم به عنوان واسطه برای صنایع شیمیایی و پتروشیمی استفاده می شوند.

مشخصات حلال های نفتی

مشخصات اصلی حلالهای مختلف عبارتند از : فراریت ، قدرت حلالیت، درجه خلوص، بو، ایمنی و گرانروی.

الف : فراریت

فراریت یکی از خواص مهم یک حلال هیدروکربنی است و معرف زمان لازم برای تبخیر حلال است که منجر به خشک شدن ماده حل شده می شود. مقدار مطلوب فراریت بستگی به نوع ماده حل شده و دمای کاربرد آن دارد.

معمولا فراریت با نقاط اولیه و نهایی (و گاه تعددادی از نقاط میانی) منحنی تقطیر (دما بر حسب درصد تقطیر شده) و نیز فشار بخار مشخص می شود.

ب: قدرت حلالیت

قدرت حلالیت معرف میزان آمیزش حلال و ماده حل شده می باشد و باید تا حد امکان بالا باشد. در مورد یک حلال استخراج، علاوه بر قدرت حلالیت، سلکتیویته نیز مطرح است یعنی آنکه بتواند برخی از مواد را به صورت انتخابی از خوراک جدا کند.

برای تعیین قدرت حلالیت معیارهای متعددی وجود دارد. آنالیز شیمیایی می تواند یک معیار مطلوب باشد زیرا میزان هیدروکربنهایی را که به عنوان حلال های مناسب شناخته شده اند (نظیر اروماتیک ها) مشخص می کند. از آزمایش نقطه انیلین نیز می توان برای مشخص نمودن آروماتیکها استفاده کرد.

ج : درجه خلوص

درجه خلوص مورد نیاز برای یک حلال بر حسب نوع کاربرد آن متفاوت است ولی به طور کلی از پارامترهای مهمی است که باید بوسیله آزمایش های لازم مشخص شود.

در رابطه با ناخالصی گوگردی معمولا آزمایش “نوارخوردگی مس” و یا “دکتر” کفایت می کند. تمایل حلال به تشکیل رسوب صمغی ناشی از پلیمریزاسیون اولفینها، بوسیله آزمایش “صمغ پتانسل” مشخص می شود. مقدار اولفین نیز بوسیله “اندیس برم” که معرف درجه سیر نشدگی است، تعیین می شود.

مقدار جزئی ترکیبات اسیدی و یا بازی موجود در حلال نیز بوسیله تیتر کردن مشخص می شوند. رنگ حلال نیز بررسی می شود زیرا حلال خالص باید بیرنگ باشد . مقدار جزیی آروماتیک های سنگین موجب زرد شدن حلال می شوند.

انواع حلال های نفتی

د : بو

بررسی بوی حلال ها مهم است زیرا این مواد اغلب در محیط های بسته استفاده می شوند مضافا اینکه معمولا بوی یک ماده سمیت ان را در اذهان تداعی می کند.

بوی حلال بستگی به هیدروکربن های سازنده آن دارد بدین ترتیب که پارافینی ها دارای بوی ملایم، نفتنی ها دارای بوی متعادل و آروماتیک ها دارای بوی تند می باشند. ترکیبات گوگردی نیز بوی شدید و گاه زننده ای دارند که بر سایر بوها غلبه دارد.

معیار استانداردی جهت تعیین بو وجود ندارد و در مورد حلال ها “نداشتن بوی نامطبوع” را به عنوان مشخصه ذکر کرده اند.

ه : ایمنی و عدم سمیت

حلال های نفتی بسیار آتشگیر بوده، می توانند در حضور هوا ایجاد انفجار نمایند. به همین دلیل باید نقطه اشتعال آنها که با فراریت و فشار بخارشان در ارتباط است، دقیقا مشخص شود. نقطه اشتعال حلال های SBP کمتر ار دمای محیط (18 درجه سانتیگراد) و درمورد اسپریتهای سفید حدود 23 درجه سانتی گراد است.

به سبب آتشگیر بودن حلالها ، هنگام بارگیری و حمل آنها باید مقررات ویژه ای اعمال گردد.

خطر دیگر، مسمومیت در اثر تنفس حلال است که به مقدار بنزن آن بستگی دارد. معمولا مقدار مجاز بنزن در لیست مشخصات حلال ذکرمی گردد.

و: گرانروی

در بعضی موارد، گرانروی نیز به عنوان مشخصه یک حلال ذکر می گردد. به طور کلی  هرچه چگالی و دمای جوش یک حلال بالاتر باشد ، گرانروی آن بیشتر است.  

مبتکران شیمی ، خرید و فروش مواد شیمیایی

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *