ریز مغذی ها
ریز مغذی چیست؟ | کاربرد ریز مغذی ها در کشاورزیReviewed by 02177641136 on Nov 10Rating: 5.0

ریز مغذی چیست؟ علائم کمبود آن ها کدام است؟ منابع ریز مغذی ها چیست؟ در ادامه به پاسخ این سوالات و کمبود مهم ترین عناصر micronutrients از جمله، مس، مولیبدن و منگنز در گیاهان می پردازیم. پس با ما همراه باشید:

پراکندگی کمبود منگنز، مس و مولیبدن در ایران

در ایران کمبود شدید منگنز، مس و مولیبدن مشاهده نشده است در گیاهان زینتی و درختان میوه و مرکبات کمبود منگنز و مس به صورت خفیف و در شرایط خاصی بروز می­کند. کمبود منگنز بیشتر همراه آهن و روی در مرکبات دیده می­شود. در گلخانه ­ها کمبود منگنز و مس بیشتر دیده می­ شود ولی به هر حال اهمیت اقتصادی زیادی ندارد.

مشاهده کمبود مولیبدن نه تنها در ایران عادی نیست بلکه در دیگر کشورهای دنیا به ندرت مشاهده شده است. همچنین کمبود مس در چند مورد اتفاقی در مرکبات شمال ایران مشاهده شده که بعدا نیز با مصرف قارچ کش ­ها که محتوی مقداری مس هستند این کمبود رفع شده است.

مقدار و اشکال منگنز، مس و مولیبدن در خاک

منگنز در خاک به صورت کانی­های پیرولوسیت MnO2، مانگانیت MnOOH و رودونیت MnSiO3 به مقدار 10000 – 200 پی پی ام مشاهده می­شود. این عنصر در خاک به صورت تبادلی ، محلول و اکسیدهای غیر محلول تجمع می­کند. اکسیدهای منگنز نسبت به شرایط اکسید و احیای خاک ممکن است با ظرفیت های چهار، سه و دو موجود باشند.  حد بحرانی این عنصر در خاک بین 31 – 25 پی پی ام می­باشد به گونه ای که در مقادیر کمتر یا بیشتر از حد گیاهان دچار مشکل خواهند شد.

مس در خاک به صورت کانی­های شالکوسیت Cu2S، شالکوپیریت CuFeS2 به مقدار 10 تا 300 پی پی ام مشاهده می­شود. مس در خاک به غیر از این کانی­ها به صورت تبادلی و ترکیبات آلی یافت می­شود. قابلیت جذب مس در خاک های با مواد آلی فراوان، محیط اسیدی و وجود مقدار زیاد عناصر فلزی دیگر مختل می­شود. حد بحرانی این عنصر در خاک به روش عصاره گیری با  DTPA 5/0 – 3/0 پی پی ام می­باشد.

ریز مغذی ها و علائم کمبود آن ها

 

مولیبدن در خاک به صورت کانی های  مولیبدنیت MoS2 و لفنیت PbMoO4 به مقدار 10 –  2/0 پی پی ام مشاهده می­شود. این عنصر در خاک بیشتر به صورت محلول، قابل تبادل و تثبیت شده در رس و مواد آلی وجود دارد. هرچه  PHخاک اسیدی­تر باشد احتمال بروز کمبود بیشتر است . حد بحرانی ابن عنصر در خاک 4/0 – 2/0 پی پی ام می­باشد.

شرایطی از خاک که باعث کمبود ریز مغذی ها در برخی محصولات می شود

شرایط خاک که منجر به کمبود این مواد در گیاهانی مانند سویا، گندم، چغندر ، ذرت می شود را در جدول زیر می توانید مشاهده نمایید:

 

ریز مغذیشرایط خاکمحصول زراعی
منگنزدر خاک های آلی با PHبالاتر از 8/5

خاکهای شنی با PHبالاتر از 2/6

سویا، گندم، چغندر و ذرت
مسخاک های آلی با PHکمتر از 5/5

خاکهای شنی

گندم و ذرت
مولیبدنخاک های با PH  اسیدیسویا

 

مقادیر و نقش  منگنز، مس و مولیبدن در گیاه

منگنز و مس در فعال کردن آنزیم های مختلفی به کار می­روند. منگنز در آنزیم­های متابولیسم هیدرات­های کربن، اسید های آمینه و پدیدهای فتوشیمیایی نقش مهمی دارد.مس بیشتر در آنزیم های هیدروژناز و اکسیداز فعالیت دارد. مولیبدن برای فعال کردن آنزیم های باکتری های تثبیت ازت در بقولات و احیای نیترات در گیاهان دیگر ضرورت دارد.

حد کمبود و سمیت مقدار منگنز در گیاهان از  500 – 20 در مس 20 – 4 و در مولیبدن 1 – 1/0 پی پی ام تعیین شده است.

علائم کمبود منگنز، مس و مولیبدن در گیاه

از آنجا که کل عناصر ریز مغذی به جز مولیبدن در گیاه بی تحرک یا نیمه متحرک هستند بنابراین بیشتر علائم ظاهری کمبود در برگهای جوان گیاهان دیده می­شود. در جدول زیر برخی از علائم کمبود آورده شده است.

عنصر علائم ظاهری کمبود
منگنزکلروز و زردی بین رگبرگها (مشابه کمبود آهن).

مشاهده زردی در برگهای جوان

مسکلروز شدن سطح برگ  جوان

پیچ خوردن نوک برگ ها جوان

چروکیده شدن رگبرگ ها جوان

مولیبدنعلائمی مانند کمبود ازت و آهن

زرد شدن برگهای جوان

کلروز در برگهای پیر

 

کودهای حاوی منگنز، مس و مولیبدن

جهت توصیه میزان کود موردنیاز ریز مغذی ها باید از نتایج تجزیه خاک و گیاه  هر چند سال یکبار استفاده نمود. برای رفع کمبود مس و منگنز از سولفات آنها به میزان 20 تا 40 کیلوگرم در هکتار  و از محلول 5 در هزار آن برای محلول پاشی استفاده می­شود.

همچنین برای رفع کمبود مولیبدن می­توان از مولیبدات سدیم یا آمونیوم به مقدار 150 تا 500 گرم در هکتار و از محلول 1/0 در هزار آن برای محلول پاشی استفاده نمود.

مقدار مصرف این عناصر بخصوص مولیبدن را نباید زیاد کرد زیرا سمیت این عناصر به سرعت باعث نابودی گیاه می­شود.

 

منابع

Pioneer. (2019, May 10). Micronutrients for Crop Production. Retrieved October 28, 2019, from https://www.pioneer.com/us/agronomy/micronutrients_crop_production.html#tab3.

Welch, Ross & Shuman, Larry. (1995). Micronutrient Nutrition of Plants. Critical Reviews in Plant Sciences – CRIT REV PLANT SCI. 14. 49-82. 10.1080/07352689509701922.

Micronutrients. (n.d.). Retrieved October 28, 2019, from https://www.cropnutrition.com/efu-micronutrients.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *