کود شیمیایی
کود شیمیایی چیست | کود شیمیایی سیاه | کود شیمیایی سفیدReviewed by 02177641136 on Nov 24Rating: 5.0

کود شیمیایی چیست ؟ در حال حاضر, کودهای شیمیایی (به خصوص کودهای اصطلاحا سیاه و سفید ) در تامین چیزی در حدود 40 تا 60% از منابع غذایی جهان نقش دارند. کودهای شیمیایی شامل یک یا چند منبع غذایی مورد نیاز گیاهان هستند که می توانند به هر سه صورت فازهای جامد مایع و یا گاز وجود داشته باشند. کودشیمیایی می تواند هم به خاک اضافه شود, هم مستقیم به خود گیاه پاشیده شود (برگ های گیاه) ویا آن را در آب حل کرد و به خاک گیاه اضافه کرد. کودشیمیایی به منظور ارتقاء کیفیت خاک, افزایش میزان محصول و یا ارتقاء کیفیت محصول تولیدی مورد استفاده قرار می گیرد.

قدمت بهره گیری از کودهای شیمیایی به قرن نوزدهم میلادی برمی گردد. زمانی که با گسترش صنعت کشاورزی, میزان کودهای حیوانی و یا گیاهی مورد نیاز, با محدودیت مواجه شد. اولین تلاش ها برای تولید کودشیمیایی در مقیاس صنعتی, از استخراج پتاسیم از معادن آلمان در سال 1860 شروع شد که در حدود همان سال ها نیز اولین واحد تولید کود شیمیایی فسفات از فسفات اوره در مقیاس تجاری نیز شکل گرفت.

کود های غیر ارگانیک را می توان به سه دسته کلی تقسیم کرد:

کودهای نیتروژنی یا ازته یا اصطلاحا کود سفید (N) :

این نوع از کود حاوی عنصر نیتروژن به شکل نیترات آن است و این عنصر برای رشد بسیاری از گیاهان لازم و ضروری است و از این جهت در این کود می توان به منظور کمک به رشد طیف وسیعی ا گیاهان استفاده کرد. قابلیت انحلال خیلی خوبی دارد و به راحتی در آب حل می شود و به سرعت در دسترس گیاه قرار می گیرد.

کودهای فسفاته یا اصطلاحا کود سیاه (P) :

از بعد کودهای نیتروژنی , این نوع از کودهای شیمیایی پرمصرف ترین نوع کود در جهان محسوب می شوند. این ترکیبات برای رشد مناسب ریشه های گیاه ضروری هستند. به افزایش بازده برداشت محصول کمک می کنند و مقاوت گیاهان را در برابر انواع بیماری ها افزایش می دهند. 

انواع کود فسفاته و روش تولید آن:

سوپرفسفات                                                                                                                                    

تولید سوپرفسفات از آپاتیت و اسید سولفوریک به صورت ایده آل طبق معادله زیر صورت می گیرد:

فرایند تولید سوپرفسفات

واکنش در دو مرحله انجام می گیرد: در مرحله سریع اول، آنیدریت و اسید فسفریک ایجاد می شوند. سپس این اسید فسفریک به آرامی (در عرض چند هفته) با آپاتیت اضافی واکنش نموده (گیرش1) و فسفات منوکلسیم آبدار تولید می شود. بخشی از فلوئورید (حدود40-10%) موجود در آپاتیت به شکل تترا فلوئورید سیلیسیم گازی،خارج شده و بقیه در سوپرفسفات باقی می ماند. هرگونه کربناتو-آپاتیت یا کربنات کلسیم موجود در فلوئورو-آپاتیت، دی اکسید کربن ایجاد می کنند.
 
در واقع، تولید صنعتی سوپر فسفات در پنج مرحله انجام می شود:

(1) آسیاب کردن آپاتیت
(2) واکنش با اسید سولفوریک
(3) انجماد و خرد کردن محصول اولیه واکنش
(4) سفت شدن(گیرش)-تکمیل واکنش
(5) پودرسازی و گرانوله کردن(به صورت دانه دانه در آوردن) احتمالی محصول نهایی

سوپرفسفات سه تایی

سوپرفسفات سه تایی بر اساس معادله زیر تولید می شود:

فرایند تولید سوپرفسفات سه تایی

تولید صنعتی این ماده شباهت زیادی با تولید سوپرفسفات دارد.آپاتیت(همراه با P2O5≤%31) آسیاب شده (74µm>(%70 و اسید روش‹‹ تر›› (با%52-54 P2O5 ) به عنوان مواد آغازین به کار برده می شوند. باید نسبت مولی Cao به P2O5 در محصول نهایی 0/92-0/95 و مقدار P2O5 حدود %47 باشد. انجماد مخلوط واکنش سریع تر از انجام آن در تولید سوپرفسفات صورت میگیرد.

فسفاتهای آمونیوم

فسفاتهای آمونیوم زیر به عنوان کود مورد استفاده قرار می گیرند (به صورت مجزا و یا مخلوط):

فسفات مونو آمونیومNH4H2PO4   (MAP)
فسفات دی آمونیوم(NH4)2HPO4     (DAP)
پلی فسفات آمونیوم[NH4PO3]n       ( APP)                                                                                

فسفات تری آمونیوم به دلیل فشار بخار آمونیاک بالای آن، محصول تجاری به شمار نمی آید.

فسفات منو و دی آمونیوم به عنوان کود جامد به کار می روند، در صورتی که از پلی فسفات آمونیوم عمدتاً به صورت محلول و به عنوان کود مایع استفاده می شود. زیرا این ماده بر خلاف ارتوفسفاتها، گرانوله می گردد. به علاوه، به دلیل خواص کمپلکس کنندگی، ناخالصیها (آهن،آلومینیوم،منیزیم و غیره) را در محلول حفظ می کند.

کودهای فسفات آمونیوم نسبتاً ناخالصند (حدود %85 خلوص). این مسئله به استفاده از اسید تصفیه نشده روش ‹‹ تر›› در تهیه آنها نسبت داده می شود.

نیتروفسفاتها

انحلال تدریجی آپاتیت با اسید نیتریک همانند انحلال تدریجی آپاتیت با اسید سولفوریک (ایجاد اسید فسفریک یا سوپر فسفات) و یا با اسید فسفریک (ایجاد سوپر فسفات سه تایی) از اهمیت تجاری برخوردار می باشد. در

فرایند تولید نیتروفسفاتها

مقابل، اسید کلریدریک در این خصوص اهمیتی ندارد. اصولاً واکنش گرمازا با اسید نیتریک به صورت زیر به پیش می رود:

در این فرآیند، اسید نیتریک %50-60 (تا %20 اضافی) به کار برده می شود. فلوئورعمدتاً درمخلوط واکنش باقی می ماند. بخشی از اسید نیتریک به اکسیدهای نیتروژن احیا می شود که باید از گازهای پسماند خارج گردند.

برخلاف انحلال تدریجی آپاتیت با اسید سولفوریک، در این مورد کلسیم به شکل محلول وجود دارد. از آنجایی که نیترات کلسیم بسیار نمگیر است از این رو باید تبدیل  و یا جداسازی شود و سپس مورد استفاده قرار گیرد. در روش Lonza AG نیترات کلسیم در مخلوط باقی می ماند. مخلوط ((انحلال تدریجی شده )) به حدی آب زدایی می شود که بیش از 2 تا 3 مول آب در هر مول نیترات کلسیم وجود نداشته باشد. سپس تودهء حاصله که هنوز سفت نشده، به صورت گرانوله درآمده وبا سرباره قلیایی (خوراک توماس)، سیانامید کلسیم و غیره پوشش داده می شود.

روش تولید نیتروفسفات ها

عمل تبدیل می تواند به صورت زیر انجام گیرد:

◄ دراثرافزودن آمونیاک و دی اکسید کربن به مخلوط واکنش که در نتیجه، علاوه برکربنات کلسیم، نیترات آمونیوم و فسفات هیدروژن کلسیم (فسفات دی کلسیم) صرفاً قابل حل در سیترات تولید خواهند شد (فرآیند کربو نیتریک):

روش تولید نیتروفسفات ها

◄ یا از طریق افزودن سولفات به صورت اسید سولفوریک ، سولفات آمونیوم یا سولفات پتاسیم که در نتیجه، کلسیم در واکنشی مشابه، به سولفات کلسیم تبدیل می شود. اسید فسفریک ازاد دراثر خنثی شدن، فسفات هیدروژن کلسیم ایجاد می نماید (فرآیند سولفونیتریک).

کودهای پتاس (K) :

به کودهای حاوی عنصر پتاسیم کود سفید گفته می شود. از انواع آن می توان به پتاسیم کلرید (KCl) , پتاسیم نیترات (KNO3) و پتاسیم سولفات اشاره کرد. این نوع از کود نیز به رشد کلی گیاه به خصوص رشد ریشه های آن کمک می کند و مقاومت آن را در برابر انواع بیماری ها افزایش مبی دهد.

.

کود شیمیایی

شکل  1. تغییرات میزان مصرف ترکیبات اصلی  کودهای شیمیایی (منبع: FAO)

.

کودهای نیتروژنی هم چنان پرمصرف ترین نوع این کودها در سطح جهان هستند. اما در سال های گذشته میزان مصرف کودهای پتاسیم و فسفات نیز افزایش یافته است. از مهم ترین دلایل افزایش میزان مصرف کودهای شیمیایی در طی این سال ها می توان به افزایش جمعیت, تغییر عادات غذایی, تغییر در شیوه کشاورزی که خواستار برداشت میزان محصول بیشتری به ازای هر هکتار زیر کشت است, اشاره کرد.

.

کود شیمیایی

شکل  2. میزان رشد مصرف جهانی انواع کودهای شیمیایی بر حسب نوع ترکیب حاوی آنها در طی سال های 2002 تا 2014 (منبع FAO)

.

میزان مصرف این سه نوع مختلف از کودهای شیمیایی بسته به نوع محصول تولیدی مناطق مختلف در سراسر جهان متفاوت است.

.

کود شیمیایی

شکل 3. میانگین میزان رشد مصرف کودهای شیمیایی در مناطق مختلف جهان. در طی سال های 2002 تا 2014 (منبع FAO)

.

به کود هایی که مجموع عناصر فوق را با هم و به نسبت متناسب دارا باشد اصطلاحا کود کامل اطلاق میشود (کود NPK). گیاهان مختلف بر حسب نیاز و با توجه به نتایج آزمایش برگ و خاک به کود های فوق نیازمند خواهند بود. ترکیب شیمیایی و درصد خلوص کودهای مختلف حاوی یک عنصر، بسیار متفاوتند. این تفاوتها بر مورد مصرف، نحوه پخش، زمان کوددهی و اثر بخشی کودها تاثیر بسیار مهمی دارند. بنابراین شناخت کافی از انواع کودهای شیمیائی قبل از انتخاب و یا مصرف آنها ضرورت دارد.

راهنمای انتخاب کود شیمیایی مناسب 

بسیاری از کودهای موجود در بازار امروزه حاوی هر سه عنصر ضروری مورد نیاز رشد گیاه که در بالا ذکر شد, می باشند و اصطلاحا به آنها کود کامل گفته می شود. حتما برای شما هم پیش آمده است که به هنگام خرید این نوع از کودهای شیمیایی بر روی بسته بندی آن در قسمت اطلاعات نوع کود, ترکیب درصد آن را به صورت سه عدد پشت سر هم ببینید. اما این اعداد چه هستند ؟ این اعداد در واقع به ترتیب بیان گر میزان عناصر نیترون , فسفر و پتاسیم موجود در آن کود می باشند و شما با توجه به نوع نیاز گیاه خود می توانید کود شیمیایی مناسب برای گیاه را با توجه به همین اعداد که بیانگر ترکیب درصد آن می باشند انتخاب کنید.

کود شیمیایی

جهت دریافت مشاوره در خصوص چگونگی مصرف انواع کودهای شیمیایی و اطلاع از قیمت ها و تهیه آن می توانید با دفاتر ما در ارتباط باشید.

تلفن تماس:

02177641136

02177649244                                  

02177641217

[1] Chemical fertilizer

محصولات دیگر : 

اسید فرمیک

مونو آمونیوم فسفات

2 نظر برای «کود شیمیایی چیست | کود شیمیایی سیاه | کود شیمیایی سفید»

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *