تفاوت مابین دو کود مونو و دی آمونیوم فسفات

بررسی تفاوت مابین کود مونو و دی آمونیوم فسفات: فسفات ها ترکیباتی متشکل از اسید فسفریک می باشند. این ترکیبات را می توان به دو گروه تقسیم نمود. در گروه اول این نمک ها معمولا حاوی یون فسفات (PO43−)، یون هیدروژن فسفات (HPO42−) یا یون دی هیدروژن فسفات (H2PO4−) با سدیم و کلسیم می باشند. گروه دوم از استرها تشکیل شده است و در آنها اتم های هیدروژن موجود در ساختار اسید فسفریک با گروه های آلی مانند اتیل (C2H5) یا فنیل (C6H5) جایگزین شده اند. اما گروه اول نسبت به گروه دوم رایج تر می باشند. در این مقاله به بررسی دو مورد از مهمترین نمک های فسفاته مونو و دی آمونیوم فسفات و کاربرد آن ها در کشاورزی می پردازیم. پس با ما همراه باشید:

هر دوی این مواد از نمک های فسفاته ی مهمی به شمار می روند که به دلیل دارا بودن مقادیر بالایی از فسفر ، به عنوان کود کاربرد عمده ای داند. واکنش تولید دی آمونیوم فسفات به صورت زیر است:


2NH3 + H3PO4 = (NH4)2HPO4

توجه نمایید که MAP از واکنش یک مول آمونیاک با 1 مول اسید فسفریک ساخته می شود اما DAP از واکنش 2 مول آمونیاک و 1 مول اسید حاصل می گردد. همین امر موجب می شود تا مقدار نیتروژن در DAP بیشتر از مونو آمونیوم فسفات باشد. هنگام استفاده از MAP پی اچ خاک به حدود 4-5.4 می رسد (اسیدی) اما در هنگام استفاده از DAP مقدار پی اچ به 7.8 الی 8.2 خواهد رسید (قلیایی).

ناممونو آمونیوم فسفات
(MAP)
دی آمونیوم فسفات
(DAP)
فرمول شیمیاییNH4)H2PO4)NH4)2HPO4)
pH4.77.8-8
مقدار نیتروژن11%18%
مقدار فسفر48 درصد46 درصد

 

 

اما آیا این اختلاف pH مهم است؟

بله پی اچ یکی از فاکتور های مهمی است که کشاورزان قبل از اعمال کود باید حتما به آن توجه نمایند. pHیکی از اصلی ترین تفاوت مابین کود مونو و دی آمونیوم فسفات می باشد.

  • از آنجایی که DAP دارای pH قلیایی می باشد، افزودن آن به خاک هایی که پی اچ بالاتری دارند می تواند سبب آزاد شدن مقدار زیادی از آمونیاک شود. این آمونیاک اضافی می تواند در گیاه سبب مشکلات جوانه زنی بذر ، آسیب دیدگی گیاهچه و خسارات جبران ناپذیری به رشد ریشه گیاه شود.
  • علاوه بر این فسفر توسط گیاهان به دو صورت H2PO4 و HPO4 جذب می شود. طبق تحقیقات انجام گرفته دانشمندان ثابت نموده اند که H2PO4 بسیار سریع تر از HPO4 توسط گیاه جذب می شود. در نتیجه از آنجایی که در خاک های حاوی MAP اسیدیته ی خاک بیشتر است، مقدار H2PO4 بسیار بالاتر می باشد و جذب فسفر در آن ها افزایش پیدا می کند.

در دسترس بودن ریز مغذی ها:

دسترسی گیاه به عناصر ریز مغذی مانند منگنز ، آهن و روی معمولا در محیط های اسیدی افزایش می یابد. در نتیجه مقدار اسیدیته (pH 4.0) ایجاد شده توسط MAP دسترسی ریز مغذی ها را برای گیاهان افزایش می دهد اما خاک های قلیایی ایجاد شده توسطDAP  (pH 8.0) در دسترس بودن این ریز مغذی ها را کاهش می دهد.

برای اثبات این موضوع دانشمندان تحقیقات گسترده ای را در هنگام پرورش چغندر قند و سویا با این دو ماده انجام دادند. طبق نتایج به دست آمده مقدار منگنز ( عنصری ریز مغذی) در این دو گیاه  5 الی 6 هفته پس از كاشت با MAP  بیشتر از کاشت همین گیاهان با DAP بود.

بررسی DAP و MAP

طبق تحقیقات صورت گرفته ، نیتروژن اضافی می تواند در ثابت نمودن نیتروژن توسط باکتری ها یک عامل بازدارنده به شمار برود. علاوه بر این ازت اضافی سبب رشد بیشتر علف در بین محصولاتی مانند حبوبات می گردد. در نتیجه حتما در هنگام کاشت حبوبات از کود های فسفره با مقادیر بالایی از عنصر نیتروژن خود داری گردد.

سایر عوامل تاثیر گذار در انتخاب مابین این دو کود:

  • بافت خاک

برای برخی از نهال ها احتمال وجود مسمومیت در اثر مقدار اضافی نیتروژن وجود دارد، که معمولا ین احتمال در خاک های شنی نیز تشدید می گردد. در نتیجه MAP به دلیل دارا بودن مقدار نیتروژن کمتر می تواند گزینه ی مناسب تری برای استفاده در این نوع خاک ها باشد.

  • سطح فسفر

اگر بعد از آزمایش های خاک شناسی، سطح فسفر خاک پایین باشد. استفاده از کود های فسفره می تواند پاسخ سریع تری به گیاه بدهد و از تثبیت خاک جلوگیری نماید. در این شرایط استفاده از MAP بیشتر از سایر کود های فسفاته توصیه می شود .

توجه نمایید که مسمومیت نیتروژنه معمولا در خاک های با پی اچ بالا و خاک های اهکی صورت می گیرد. در این خاک ها برای دسترسی سریع عنصر P برای گیاه از کود های مونو آمونیوم فسفات استفاده می نمایند.

  • انحلال پذیری در آب

تحقیقات زیادی نشان می دهد که برای رشد بهینه ی محصولات مقدار انحلال پذیری فسفر در آب باید بیش از 60% برای کود های حاوی این عنصر باشد . انحلال پذیری این عنصر برای دو کود MAP و DAP به ترتیب 90  درصد و 90.8 درصد گزارش شده است. از آنجایی که انحلال پذیری فسفر برای این ترکیبات بالای 60 درصد می باشد هر دوی این کود ها به عنوان کود فسفاته بسته به شرایط می توانند مورد استفاده قرار بگیرند.

حلالیت مواد حاصل از تجزیه شدن

هر دوی این کود ها در اثر تجزیه شدن می توانند محصولات مختلفی را تولید نمایند. به عنوان مثال MAP پس از تجزیه شدن به دو ماده ی struvite (استروویت ) و  دی کلسیم فسفات تجزیه می شود و DAP در اثر تجزیه شدن استوویت و آپاتیت کلوئیدی تولید می نماید. هر دو محصول واکنش DAP به غیر از خاک های اسیدی انحلال پذیری مناسبی از خود نشان می دهند.

منبع:

https://www.novusag.com/2015/04/map-vs-dap-considerations/#:~:text=MAP%20is%20manufactured%20by%20combining,chemical%20reactions%20in%20soil%20solution

تهیه مواد شیمیایی با بهترین کیفیت و قیمت را به ما در مبتکران شیمی بسپارید

برخی از محصولات فسفاته موجود:

کود سوپر فسفات ساده

مونو کلسیم فسفات

تری سدیم فسفات

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *