بوتیل گلیکول

بوتیل گلیکول مایعی روغنی ، شفاف ، دارای بویی ملایم اتری و جاذب آب است. با آب و با حلال های آلی معمول قابل اختلاط است و بیش از نیم قرن به صورت تجاری تولید شده است و مصارف و کاربرد های فراوانی دارد اما بیشترین مصرف آن در صنعت رنگ می باشد . در ادامه با کاربرد حلال بوتیل گلیکول بیشتر آشنا می شویم:

خواص و ویژگی ها

بوتیل گلیکول (butyl glycol) که با نام 2- بوتوکسی اتانول نیز شناخته می شود عموما به عنوان حلال مورد استفاده قرار می گیرد.

در جدول زیر مشخصات این ماده را می توانید مشاهده کنید: 

فرمول شیمیاییC6H14O2
جرم مولکولی118.18 g/mol
CAS-No111-76-2
نقطه جوش168 الی 172 درجه ی سانتی گراد
نقطه انجماد70.4 درجه سانتیگراد

کاربرد بوتیل گلیکول :

این ماده از خانواده گلیکول ها به دلیل داشتن قابلیت حل کردن کنار هم نگهداشتن مواد مختلف در تولید صنایع مختلفی مانند تولید رنگ ، مواد آرایشی بهداشتی ، نفت و گاز و غیره به کار برده می شود. 

استفاده به عنوان حلال در رنگ

بیشترین استفاده از بوتیل گلایکول در صنعت رنگ و به عنوان حلال در تینر می باشد. این صنعت تقریبا 75 % از کل BG تولید شده را مصرف می کند. علت این است که این ماده ویژگی های رنگ را بهبود می بخشد.

دلیل استفاده از محصول فوق در صنعت تولید رنگ فراریت کم آن است. درنتیجه می تواند هر دو پارامتر زمان خشک شدن پوشش های رنگ شده و روان بودن حرکت مایع رنگ را  بهبود بخشد (به ویژه برای رنگ هایی که برای استفاده از قلم مو مورد استفاده قرار می گیرد).

محصولات تمیز کننده خانگی رایج مانند شیشه پاک کن ها ، صابون های مایع و اسپری ها پاک کننده ی چند منظوره حاوی محصول فوق می باشند . این ماده سبب می شود تا محصولات اثر بیشتری بر حل نمودن  و از بین بردن گریس و روغن از خود نشان دهند.

کاربرد بوتیل گلیکول در رنگ

کاربرد در محصولات مراقبت شخصی:

وجود بوتیل گلیکول در برخی از محصولات مراقبت شخصی مانند رنگ مو، جلا دهنده های ناخن، پاک کننده های پوست و…  موجب می شود تا اجزای تشکیل دهنده ی فرمولاسیون این تر کیبات از یکدیگر جدا نشوند.

همچنین ترکیب فوق می تواند شفافیت محصول نهایی را به خصوص در دما های بالا ، نور آفتاب (به خصوص در زمان انبار نمودن  و یا حمل و نقل ) تضمین نماید.

کاربرد بوتیل گلیکول در لوازم آرایشی

  • این حلال با چه نام هایی بر روی لیبل محصولات درج می شود؟

از نام های دیگر این ماده می توان به اتیلن گلیکول مونو بوتیل اتر ، اتیلن گلیکول بوتیل اتر ، بوتیل سلوزولو ، اتیلن گلیکول n-بوتیل اتر ، بوتیل اکسیتول ، Dowanol EB ، گلیکول بوتیل اتر ، Polysolv و Ektasolve EB  اشاره کرد. این ماده می تواند با این اسامی بر روی لیبل موجود در پشت محصولات درج شده باشد

حلال ها و چسب ها :

یکی از اصلی ترین کاربرد های صنعتی بوتیل گلیکول به عنوان حلال در اسپری های رنگ، لاک های به سرعت خشک شونده، لاک های بر پایه ی آب و رنگ های لاتکس می باشد. این ماده به کاهش ضخامت کلی لاک یا رنگ کمک می کند و منجر به نشستن رنگ به صورت صاف تر و نرم تر بر سطوح می شود.

این ماده می تواند در ساخت چسب هایی که در بسته بندی مواد غذایی مورد استفاده قرار می گیرند کاربرد داشته باشد.

نفت و گاز:

در صنعت نفت و گاز بوتیل گلیکول جز اصلی fracturing fluids ، تثبیت کننده های حفاری ، دیسپرس کننده های نرم برای شکستگی های هیدرولیکی بر پایه ی روغن و آب به حساب می آید.

از آنجا که این محصول می تواند به عنوان یک سورفاکتانت عمل کند ، قادر به جذب در مرز بین دو فاز روغن و آب می باشد. همچنین از آن به منظور بهبود کوپل نمودن روغن و آب و استخراج نفت استفاده می شود.

کاربردهای دیگر بوتیل گلایکول عبارتند از :

  1. استفاده به عنوان حلال در جوهر چاپ برای رنگ های چرمی
  2. رنگرزی نساجی
  3. به عنوان جزیی از مایعات هیدرولیکی
  4. این حلال جزیی از پاک کننده های سطحی استT همچنین ماده ای است که به طور منظم در اکثر خانوارها مورد استفاده قرار می گیرد، زیرا جزء بسیاری از محصولات تمیز کننده خانگی است و قدرت تمیز کنندگی بسیار خوب برای مواد تمیز کننده خانگی را فراهم می کند و بوی مشخصی را نیز به بسیاری از این محصولات می دهد. در برخی از پاک کننده های صنعتی و تجاری نیز نقش مشابهی دارد.
  5.  جزیی از حفاری های نفتی
  6. یک حلال عالی در سیستم هایی است که با آب پوشیده شده اند. این رنگ ها بر پایه آب هستند.
  7. ماده آغازگر در تولید پلاستیک ها با واکنش آنیدرید فتالیک است.
  8. این ماده، ماده ی شروع کننده برای تولید بوتیل گلیکول استات که یک حلال عالی نیز می باشد به حساب می آید.

لازم به ذکر است که نقطه ی اشتعال این حلال 60 درجه ی سانتی گراد است در نتیجه از حرارت دادن آن بپرهیزید.

روش تولید 

بوتیل گلیکول با استفاده از واکنش اتیلن اکساید و نرمال بوتانول در حضور کاتالیست تولید می شود. اگر نسبت اتیلن اکساید به نرمال بوتانول از یک بیشتر باشد ، دی و تری اتیلن گلیکول مونو اترها تولید می شوند.  

MSDS و خطرات بوتیل گلیکول

بوتیل گلیکول می تواند باعث ایجاد التهاب و سوزش در پوست ، چشم و سیستم تنفسی شود ، همچنین بلع آن مضر است. اگر از محصولات تمیز کننده ای استفاده می کنید که از این ماده در فرمولاسیون ساختشان استفاده شده است لازم است تا حتما نکات ایمنی درج شده بر روی لیبل محصول را حتما پیش از استفاده به طور کامل مطالعه نمایید.

سازمان بررسی مواد تشکیل دهنده ی محصولات آرایشی سلامت استفاده از این ماده در محصولات مو و ناخن را در غلظت های کم (در حدود 10٪) مجاز دانسته است. در مطالعاتی که بر روی 201 نفر انجام گردیدCIR به این نتیجه رسید که، استفاده از این ماده در غلظت حداکثری 10 درصد نیز سبب حساسیت های پوستی و آسیب به آن نمی شود. با این حال قرار گرفتن در معرض بوتیل گلیکول بیشتر در محیط کار (به عنوان مثال در هنگام رنگرزی یا تعمیرگاه های اتومبیل) نسبت به محیط خانه رخ می دهد.

خطرات بوتیل گلیکول

کارگرانی که با این حلال سروکار دارند ممکن است دچار آسیب های کلیوی و یا خونی شوند. در نتیجه اداره ایمنی و بهداشت کار ایالات متحده (OSHA) مقدار دوز مجاز برای 8 ساعت کاری در روز و یا 40 ساعت کاری در هفته را برای این ماده 50ppm گزارش کرده است.

طبق گزارشات آژانس (ATSDR) ، بلعیدن مقادیر زیادی از مواد تمیز كننده حاوی این ماده می تواند آسیب های جدی ای مانند مشکلات تنفسی ، فشار خون پایین ، کاهش سطح هموگلوبین ، خون در ادرار و اسیدوز متابولیک (سطح بالای اسید در بدن) می شود. همین سازمان طبق گزارشاتی منتشر نموده است که در آزمایش های انسانی و یا حیوانی دلیلی بر سرطانزا بودن این ماده گزارش نشده است.

نکات ایمنی که باید رعایت نمود : 

  • از تنفس گاز ، بخارات ، کف و سایر اشکال گازی این محصول خودداری کنید. 
  • پس از حمل سریعا شستشو انجام شود. 
  • از خوردن ، آشامیدن و سیگار کشیدن در هنگام کار با این محصول خودداری کنید. 
  •  مکان استفاده باید در فضای باز و یا دارای تهویه مناسب باشد. 
  • از دستکش و وسایل محافظ چشم و صورت استفاده کنید. 

چه افرادی در خطر مسمومیت با بوتیل گلیکول قرار دارند؟

  • کارگران ساخت رنگ و ابریشم
  • کارگران ساخت مبلمان و وسایل خانه
  • افرادی که به طور مرتب با شوینده های حاوی این ترکیب کار می کنند
  • مکانیک ها و یا افرادی که با مایعات هیدرولیکی سر و کار دارند
  • کارگران کارخانه های لوازم آرایشی و بهداشتی

حمل و نقل و نگهداری بوتیل گلیکول

باید تحت نیتروژن نگهداری شده و دما نباید از 40 درجه سانتی گراد بالاتر رود. از نفوذ رطوبت به داخل محفظه نیز باید جلوگیری نمود . تحت چنین شرایطی محصول را می توان تا 12 ماه نگه داشت. به محض باز کردن محفظه اصلی رطوبت موجود در هوا با ماده ی فوق واکنش داده و پروکسیدها را تولید می کند. از همین رو توصیه می شود ، برداشتن محصول از داخل محفظه با سرعت و دقت انجام شود.

اثرات محیط زیستی

این ماده که در اثر واکنش اتیلن اکسید با بوتیل الکل تولید می شود می تواند از واکنش مونو اتیلن گلیکول و دی بوتیل سولفات نیز حاصل گردد. 2-بوتوکسی اتانول به طور گسترده ای به عنوان یک حلال در پوشش های سطح مانند اسپری های رنگ ، لاک های سریع خشک شونده ،لاک و رنگ های لاتکس استفاده می شود. همچنین ، این محصول می تواند از آب و خاک به هوا منتقل شود. در جو ، احتمال وجود این ترکیب به صورت بخار وجود دارد. با این حال مسمومیت های حاصله از این ماده برای محیط زیست اندک است.

مبتکران شیمی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *