خاک رنگ بر بنتونیت
خاک رنگ بر چیست؟Reviewed by مبتکران شیمی on Oct 2Rating:

خاک رنگ بر

Activated bleaching earth  که به اصطلاح fuller earth  نیز نامیده میشود نوعی خاک رس است که در آسیا، انگلستان ، هند و ایالات متحده آمریکا از زمین به دست می آید. کاربرد عمده این ماده با ارزش در رنگ زدایی وپالایش روغن ها است و نام تجاری این ماده هنگامی که به صورت اختصاصی برای تصفیه روغن های گیاهی مورد استفاده قرار بگیرد “CAPITAL” است

خاک رنگ بر

تاریخچه

هرگونه رس که توانایی رنگ زدایی از روغن و یا سایر مایعات را بدون نیاز به گونه ماده شیمیایی دیگر داشته باشد، رس مخصوص لکه گیری یا fuller earth  نامیده می­شود. این رس عمدتا شامل بنتونیت (bentonit) یا آتاپولجیت (attapulgite) است.

ریشه نام fuller  از آنجائی گرفنه شده که در گذشته در مصر باستان کارگران نساجی (به اصطلاح fuller)  از این خاک رس برای شستشوی پشم و جذب ناخالصی ها و چربی های اضافی استفاده می­کردند.

یک پاپیروس مربوط به دوران مصر باستان(3000 سال پیش از میلاد مسیح) پیرامون مواد تشکیل دهنده پودر شستشو از موادی مانند محلول آبی جوش شیرین ، سود سوز آور، خاک رس و… نام برده است.

درشبه قاره هند خاکبر برای تمیز کردن سنگ مرمر استفاده میشود، به علت جذب بالا، گرد و غبار سطحی را حذف می­کند و برای لکه گیری، جرم گیری و زدودن آلودگی ها بسیار مناسب است. به طوری که موجب درخشش سنگ مرمر می­شود، این ماده چندین بار برای تمیز کردن سنگ مرمر استفاده شده و نتایج مثبتی در پی داشته است.

پیدایش و ترکیبات

Fuller earth عمدتا شامل سیلیکات آلومینیوم آبدار با ترکیبات مختلف مثل مونت موریلونیت، کائولینیت و آتاپولجیت است .مواد معدنی دیگری مثل کلسیت،دولومیت و کوآرتز نیز ممکن است به میزان کمتری وجود داشته باشد.البته در برخی موارد Fuller earth به بنتونیت کلسیم که از خاکستر آتشفشانی ایجاد شده نیز اطلاق می­شود.

در سال 2015 آمریکا با تولید 70 درصد سیلیکات آلومینیوم آبدار(حاصله از رسوبات خاکسترهای آتشفشانی مربوط به دوران زمین شناسی کرتاسه) به عنوان بزرگترین تولید کننده شناخته شد و ژاپن و مکزیک در رده های بعدی قرار دارند.

خاک رسی که با اسید فعال شده باشد قادر است رنگدانه های رنگی (پیگمنت) هایی مثل کاروتنوئیدها و کلروفیل و رنگدانه های بی رنگ (فسفولیپیدها) را از روغن های خوراکیو غیر خوراکی جذب کند. در طی این فرآیند یون هیدروژن یک اسید غیر آلی با یون کلسیم جایگزین شده و این ترکیب به حالت فعال در می آید:

Ca-bentonite+2H+⟶H-bentonite+Ca2+

کاربرد خاک رنگ بر چیست؟

در زیر چند مورد از موارد مصرف خاک رنگبر را بر می­شماریم:

1) پالایش و رنگ زدایی روغن های گیاهی مثل روغن خرما،روغن هسته خرما، روغن نارگیل و روغن سویا

2) پالایش روغن های حیوانی مثل روغن پیه(دنبه)، روغن ماهی و روغن گوشت خوک

3) پالایش روغن های هیدروژنه،مارگارین و روغن شیرینی پزی

4) به عنوان حلال (برای خشک شویی)، سفید کردن گوگرد و تاسیسات دفع فاضلاب

5) جاذب انواع روغن، گریس و حامل آفت کش ها و کودهای شیمیایی

6) ضدعفونی کردن لباس ها و تجهیزات مربوط به انواع مراکز(بیولوژیک، هسته ای وشیمایی) که آلوده به مواد شیمیایی شده اند.

7) صنعت سینما:خاک رنگبر سالهاست در صنعت سینما به خصوص در جلوه های ویژه جایی که لازم است انفجار رخ دهد، خاک رنگ بر نسبت به خاک طبیعی هم گرد و غبار بیشتر و طبیعی تری ایجاد میکند و ضمنا بسیار بیشتر پراکنده میشود و انفجار واقعی تر به نظر میرسد، و ماده کم خطری برای بازیگران است بنابراین اسپری آن روی صورت افراد و برای طراحی صحنه مضر نیست.

در جدول زیر برخی از کاربردهای انواع مختلفی از fuller earth را مشاهده می­کنید.

محل کاربرد

کاربرد

نوع فعال سازی

کشاورزی و باغبانی

کمپوست و کود

r-s*

صنایع شیمیایی

تولید سولفور-استخراج قیر طبیعی

        جذب مواد رادیواکتیو

             بتونه کاری

r-a

r-a-s

r-a-s

محیط زیست

پودرهای آتش نشانی

دامپروری(تصفیه کودها)

r-a

r-a

صنایع غذایی

تصفیه آبمیوه و آب جو

پالایش انواع روغن ها

r-a-s

r-a

*S =soda activated  فعال شده با جوش شیرین

R =row bentonites,   بنتونیت خام

=acid activation    فعال شده با اسید

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *